Adwokat czy radca prawny? Kogo wybrać do sprawy o kartę pobytu lub zezwolenie na pracę

Adwokat i radca prawny — trzy różnice

Według Gazety Prawnej adwokat i radca prawny mają prawie identyczne uprawnienia: obaj udzielają porad prawnych, sporządzają opinie i pisma oraz reprezentują klientów przed sądami i organami administracji. W sprawach cudzoziemców, takich jak karta pobytu czy zezwolenie na pracę, żaden z tych tytułów nie daje więc przewagi sam w sobie.

Pierwsza różnica to forma pracy. Radca prawny może wykonywać zawód także w ramach stosunku pracy, na przykład jako prawnik zatrudniony w firmie (art. 8 ust. 1 ustawy o radcach prawnych). Adwokat nie może wykonywać zawodu, jeżeli pozostaje w stosunku pracy; wyjątek dotyczy pracowników badawczych i badawczo-dydaktycznych (art. 4b Prawa o adwokaturze).

Druga różnica to obrona w sprawach karnych: radca prawny może być obrońcą w sprawach o przestępstwa tylko wtedy, gdy nie pozostaje w stosunku pracy (art. 8 ust. 6 ustawy o radcach prawnych). Trzecia to samorząd: adwokaci należą do izb adwokackich, a radcowie prawni do okręgowych izb radców prawnych, więc inne są rejestry, kodeksy etyki i organy, do których można złożyć skargę.

Kogo wybrać do sprawy o kartę pobytu lub zezwolenie na pracę

Postępowanie przed wojewodą i Szefem UdSC. Wniosek o zezwolenie na pobyt, ponaglenie, odpowiedź na wezwanie do uzupełnienia braków i odwołanie to czynności w postępowaniu administracyjnym. Pełnomocnikiem strony może tu być każda osoba fizyczna posiadająca zdolność do czynności prawnych (art. 33 § 1 k.p.a.), nie tylko adwokat lub radca prawny. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie albo zgłoszone do protokołu (art. 33 § 2 k.p.a.).

Postępowanie przed sądem administracyjnym. Jeżeli decyzja jest niekorzystna i trzeba złożyć skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego (WSA), pełnomocnikiem może być adwokat lub radca prawny, a także małżonek, rodzeństwo, wstępni lub zstępni strony (art. 35 § 1 p.p.s.a.). Skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) co do zasady musi sporządzić adwokat lub radca prawny (art. 175 § 1 p.p.s.a.). Terminy są krótkie: 14 dni na odwołanie do Szefa UdSC i 30 dni na skargę do WSA, więc o pomocy prawnej lepiej pomyśleć wcześniej niż w ostatnim tygodniu.

Sprawy karne. Gdy cudzoziemcowi grozi odpowiedzialność za przestępstwo, wybór ma znaczenie: radca prawny zatrudniony na etacie nie może być obrońcą w takiej sprawie (art. 8 ust. 6 ustawy o radcach prawnych), a adwokat nie ma takiego ograniczenia, bo nie może pracować w stosunku pracy.

Najważniejsza rada: nie oddawaj swojej sprawy agencji ani pracodawcy

Wniosek o kartę pobytu lub zezwolenie na pobyt czasowy i pracę składaj we własnym imieniu albo przez pełnomocnika, którego wybierasz Ty. Nie powierzaj całej sprawy agencji ani pracodawcy, jeżeli to oni mają być jedynym adresatem korespondencji z urzędu. Ryzyko jest konkretne: jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi, a nie samej stronie (art. 40 § 2 k.p.a.).

Co może się stać po zmianie pracy. Gdy cudzoziemiec zmienia pracodawcę, dawna agencja lub dawny pracodawca może nadal figurować w aktach jako pełnomocnik albo adres do doręczeń, a pisma urzędu mogą do Ciebie nie dotrzeć. Wezwanie do uzupełnienia braków wyznacza termin nie krótszy niż 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (art. 64 § 2 k.p.a.). Doręczenie pod dotychczasowym adresem ma skutek prawny, jeżeli strona nie zawiadomiła organu o zmianie adresu (art. 41 k.p.a.). Przegapione wezwanie może więc skończyć się pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.

Pamiętaj też, że w postępowaniu o zezwolenie na pracę stroną jest wyłącznie podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi (art. 12 ustawy z 20 marca 2025 r., Dz.U. 2025 poz. 621), więc cudzoziemiec nie jest stroną tego postępowania i o jego przebiegu dowiaduje się od pracodawcy. Dlatego sprawy pobytowej nie warto uzależniać od pracodawcy: podaj własny adres do doręczeń i zawiadamiaj urząd o każdej zmianie adresu (art. 41 § 1 k.p.a.).

Na co zwrócić uwagę przy wyborze

O wyborze powinny decydować doświadczenie w sprawach cudzoziemców, znajomość procedur takich jak Moduł Obsługi Spraw (MOS) i dostępność, a nie tytuł zawodowy. Specjalista od spraw gospodarczych nie musi znać praktyki urzędów wojewódzkich w sprawach pobytowych. Warto zapytać, ile podobnych spraw (karta pobytu, zezwolenie na pracę, odwołanie) prowadzi dana osoba i w jakim języku można się z nią porozumieć.

Zakres pomocy i wynagrodzenie ustala umowa z prawnikiem (art. 8 ust. 4 ustawy o radcach prawnych). Według Gazety Prawnej wysokość honorarium nie zależy od tego, czy wybierzemy adwokata, czy radcę prawnego. Adwokata i radcę prawnego można sprawdzić w rejestrze właściwego samorządu zawodowego.