Cudzoziemiec na zleceniu lub B2B — co z zezwoleniem po zmianie umowy

Dwa nowe przepisy

Art. 33 ust. 2 ustawy z 20 marca 2025 r. zawiera katalog sytuacji, w których zmiana albo wydanie nowego zezwolenia na pracę na rzecz polskiego podmiotu powierzającego pracę nie są wymagane. Ustawa z 11 marca 2026 r. dodała do niego punkt 3: gdy polski podmiot powierzający pracę cudzoziemcowi i cudzoziemiec zawarli umowę o pracę zamiast umowy cywilnoprawnej albo gdy w decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt 7a ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, stwierdzono istnienie stosunku pracy.

Analogiczna reguła dotyczy oświadczeń. Art. 69 tej samej ustawy wylicza przypadki, w których wpis nowego oświadczenia o powierzeniu pracy do ewidencji oświadczeń nie jest wymagany. Dodany punkt 5 ma identyczną treść.

Co z tego wynika w praktyce

Przepisy obejmują dwie różne sytuacje: dobrowolną zmianę, w której strony same zawierają umowę o pracę zamiast umowy zlecenia lub innej umowy cywilnoprawnej, oraz zmianę wymuszoną, w której istnienie stosunku pracy stwierdza decyzja z art. 11 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIP.

W obu przypadkach dotychczasowe zezwolenie na pracę albo wpisane do ewidencji oświadczenie pozostaje podstawą powierzenia pracy. Pracodawca, który wykonuje polecenie inspektora z art. 11 ust. 2 ustawy o PIP i zawiera umowę o pracę, nie wpada więc równocześnie w zarzut powierzenia pracy bez wymaganego dokumentu legalizującego.

Kolejność ma znaczenie: decyzja z art. 11 ust. 1 pkt 7a może zapaść dopiero wtedy, gdy nie zostało wykonane polecenie z art. 11 ust. 2 pkt 2.

Czego te przepisy nie załatwiają

To wąskie wyłączenie i nie należy go rozciągać. Poza jego zakresem pozostaje zmiana pracodawcy — nowy podmiot powierzający pracę potrzebuje własnego tytułu do powierzenia pracy. Poza zakresem pozostaje też zmiana stanowiska lub rodzaju pracy wykraczająca poza dotychczasowy zakres obowiązków oraz obniżenie wynagrodzenia poniżej wskazanego w dokumencie legalizującym pracę.

Nowe przepisy nie dotykają tytułu pobytowego. Zmiana podstawy zatrudnienia nie tworzy i nie przedłuża prawa pobytu — legalność pobytu i legalność pracy to dwa niezależne tory.

Warto pamiętać, że art. 69 pkt 3 ustawy już wcześniej pozwalał zwiększyć wymiar czasu pracy lub liczbę godzin pracy do pełnego wymiaru bez nowego oświadczenia, a pkt 4 — zmienić nazwę stanowiska bez zmiany zakresu obowiązków cudzoziemca.

Uwaga na zezwolenie jednolite na pobyt i pracę

Nowe przepisy dotyczą zezwolenia na pracę (art. 33 ustawy z 20 marca 2025 r.) i oświadczenia o powierzeniu pracy (art. 69 tej ustawy). Nie rozstrzygają sytuacji cudzoziemca, który pracuje na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wydanego przez wojewodę.

Zgodnie z art. 118 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach w decyzji o udzieleniu zezwolenia na pobyt czasowy i pracę wskazuje się między innymi podmiot powierzający pracę, stanowisko lub rodzaj pracy, najniższe wynagrodzenie, wymiar czasu pracy oraz rodzaj umowy, na podstawie której cudzoziemiec ma wykonywać pracę (pkt 5). Art. 120 ust. 1 pkt 3 przewiduje zmianę zezwolenia na wniosek cudzoziemca, jeżeli zamierza on wykonywać pracę na innych warunkach niż określone w art. 118 ust. 1 pkt 2–5.

Jeżeli więc w zezwoleniu jednolitym wskazano umowę cywilnoprawną, przejście na umowę o pracę zmienia jeden z elementów decyzji. Ścieżką jest wtedy zmiana zezwolenia w trybie art. 120 ustawy o cudzoziemcach, a stroną tego postępowania jest wyłącznie cudzoziemiec.

Ryzyko po stronie współpracy B2B

Kontrola Państwowej Inspekcji Pracy obejmuje dziś także podmioty, na rzecz których pracę świadczą osoby prowadzące na własny rachunek działalność gospodarczą — art. 13 pkt 1 ustawy o PIP w brzmieniu nadanym reformą, i to za okres roku poprzedzającego dzień rozpoczęcia kontroli, bez względu na podstawę świadczenia pracy.

Jeżeli współpraca B2B z cudzoziemcem ma w rzeczywistości cechy z art. 22 § 1 Kodeksu pracy — podporządkowanie, wyznaczone miejsce i czas, brak ryzyka gospodarczego po stronie wykonawcy — sama forma prawna nie chroni. Art. 22 § 1(1) Kodeksu pracy przesądza, że zatrudnienie w takich warunkach jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy bez względu na nazwę umowy, a § 1(2) zakazuje zastępowania umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu tych warunków.

Do tego dochodzi pytanie, czy cudzoziemiec w ogóle mógł wykonywać pracę na tej podstawie. Prowadzenie działalności gospodarczej przez cudzoziemca podlega odrębnym ograniczeniom, a tytuł pobytowy bywa związany z konkretną formą aktywności.

Podstawa prawna

Ustawa z 11 marca 2026 r. o zmianie ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2026 poz. 473, ogłoszona 7 kwietnia 2026 r., zasadnicza część w życie 8 lipca 2026 r.). Ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2025 poz. 621 ze zm.) — art. 33 ust. 2 pkt 3, art. 69 pkt 3–5. Ustawa z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy — art. 11 ust. 1 pkt 7a, art. 11 ust. 2, art. 13 pkt 1. Ustawa z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach — art. 118 ust. 1, art. 120. Kodeks pracy — art. 22 § 1.