Odwołanie od decyzji PIP stwierdzającej stosunek pracy — termin i tryb

Termin i tryb wniesienia odwołania

Art. 477(7)b § 1 k.p.c.: odwołanie od decyzji okręgowego inspektora pracy, o której mowa w art. 11 ust. 1 pkt 7a ustawy z 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy, wnosi się na piśmie za pośrednictwem okręgowego inspektora pracy w terminie miesiąca od dnia jej doręczenia. Odwołanie powinno zawierać oznaczenie zaskarżonej decyzji, zwięzłe przytoczenie zarzutów oraz wniosków, ich uzasadnienie i podpis odwołującego się (§ 2).

Nie należy tego mylić z odwołaniem od pozostałych decyzji inspektora pracy: od decyzji z art. 11 ust. 1 pkt 1–7 i art. 11a ustawy o PIP odwołanie przysługuje do okręgowego inspektora pracy w terminie 7 dni od doręczenia (art. 34 ust. 5 ustawy o PIP). Sąd odrzuca odwołanie wniesione po terminie, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się (art. 477(7)b § 7 k.p.c.).

Prekluzja dowodowa

Odwołujący się jest obowiązany powołać wszystkie twierdzenia i dowody w odwołaniu, a pozostałe strony — w odpowiedzi na odwołanie. Okręgowy inspektor pracy poucza strony o tym obowiązku oraz o skutkach jego niedochowania równocześnie z doręczeniem decyzji (art. 477(7)b § 3 k.p.c.).

Twierdzenia i dowody niepowołane na tym etapie mogą być powołane wyłącznie wtedy, gdy strona uprawdopodobni, że ich powołanie nie było wcześniej możliwe albo że potrzeba ich powołania wynikła później (§ 4). W praktyce oznacza to, że materiał dowodowy trzeba zebrać w ciągu miesiąca od doręczenia decyzji, a nie w toku procesu.

Autokontrola organu, właściwy sąd i przebieg sprawy

Jeżeli okręgowy inspektor pracy uzna odwołanie w całości za słuszne, może zmienić lub uchylić zaskarżoną decyzję i wtedy odwołaniu nie nadaje się dalszego biegu (art. 477(7)b § 5 k.p.c.). W przeciwnym razie przekazuje je do sądu wraz z kompletnymi aktami sprawy i własnym stanowiskiem, nie później niż w terminie miesiąca od jego wniesienia (§ 6).

Sprawę rozpoznaje sąd rejonowy bez względu na wartość przedmiotu sporu (art. 461 § 1(1) k.p.c.), właściwy według miejsca wykonywania pracy ustalonego w decyzji (art. 461 § 2(3) k.p.c.). Jest to sprawa z zakresu prawa pracy (art. 476 § 1 pkt 1(2) k.p.c.), a stronami są strony zaskarżonej decyzji oraz okręgowy inspektor pracy (art. 477(7)c k.p.c.). Ugoda jest możliwa jedynie przez wszystkie strony postępowania, a poddanie sporu pod rozstrzygnięcie sądu polubownego jest niedopuszczalne (art. 477(7)d k.p.c.).

Sąd oddala odwołanie, zmienia decyzję w całości lub w części i orzeka co do istoty sprawy, a przy decyzji wydanej z rażącym naruszeniem prawa uchyla ją i przekazuje sprawę okręgowemu inspektorowi pracy do ponownego rozpoznania (art. 477(7)g k.p.c.). Wniosek o uchylenie rygoru natychmiastowej wykonalności oraz zażalenie na postanowienie o jego nadaniu sąd rozpoznaje na posiedzeniu niejawnym w składzie jednego sędziego, nie później niż w terminie 3 dni od wpływu; termin do wniesienia zażalenia wynosi tydzień (art. 477(7)f k.p.c.).

Wykonalność decyzji i przedawnienie składek

Decyzja z art. 11 ust. 1 pkt 7a ustawy o PIP od dnia jej wydania wywołuje skutki prawne wiążące się ze stwierdzeniem istnienia stosunku pracy na gruncie prawa pracy, prawa podatkowego, ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego oraz obowiązkowych wpłat na fundusze (art. 34 ust. 2j ustawy o PIP). Wykonalna staje się z dniem następującym po dniu, w którym upływa termin do wniesienia odwołania, jeżeli żadna ze stron go nie wniosła, albo z dniem prawomocnego orzeczenia sądu, albo z dniem nadania jej rygoru natychmiastowej wykonalności (ust. 2k).

Wniesienie odwołania zawiesza bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek — od dnia wniesienia odwołania do dnia, w którym decyzja stała się ostateczna, a przy odwołaniu do sądu do dnia uprawomocnienia się orzeczenia (art. 24 ust. 5h ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych).